Thứ Năm, 28 tháng 4, 2016
Thứ Tư, 27 tháng 4, 2016
Chiều Winnipeg
Christina Cao: Giám đốc Dược của 42 bệnh viện
Nhìn hình ảnh người phụ nữ trẻ măng, có gương mặt bầu bĩnh, giọng nói nhẹ nhàng, trong vắt, khó ai có thể nghĩ rằng cô lại là Giám Đốc Dược của hệ thống Prime Healthcare Services, điều hành khoa Dược của 42 bệnh viện nằm rải rác ở 14 tiểu bang Hoa Kỳ.
Điều quan trọng hơn, nữ dược sĩ ra đời chỉ hai tháng trước biến cố 1975, là hậu duệ của H.O7, đến Mỹ năm 1991, vừa được nhận giải thưởng của Hội Di Sản Á Châu (Asian Heritage Awards) và Bằng khen của Quốc Hội tiểu bang California trao tặng cho Doanh Gia Xuất Sắc bởi những đóng góp của cô trong lãnh vực công tác của mình.
Người phụ nữ đó là Christina Ngọc Cao (Cao Xuân Thanh Ngọc).
Giám đốc Dược của hệ thống bệnh viện Prime Healthcare Services ở tuổi 40
Vẫn còn lâng lâng trong niềm vui với những gì được trao tặng, Christina giải thích về lý do được nhận giải thưởng, “Khi họ quyết định trao giải thưởng này cho tôi, có lẽ vì họ không chỉ nhìn vào công việc mỗi ngày của tôi là lo chuyên môn của khoa Dược, mà còn phải chịu trách nhiệm điều phối cho khoảng ngân sách lên tới $300 triệu mỗi năm để lo cho khoa Dược của 42 bệnh viện trong hệ thống.”
Prime Healthcare Services trong nhiều năm liền được xếp vào Top 15 hệ thống y tế xuất sắc trên toàn quốc gia. Hệ thống y tế này hiện nay có 42 bệnh viện nằm ở 14 tiểu bang, trong đó có những bệnh viện khá quen thuộc với người gốc Việt, như Huntington Beach Hospital, Garden Grove Medical Center, West Anaheim Hospital Medical Center, hay Centinela Hospital Medical Center, Desert Valley Hospital Medical Center... Trong số này, có bệnh viện 80 giường, nhưng cũng có bệnh viện lên đến 500 giường bệnh.
“Tính đến lúc này, trong ngành Dược chưa có ai đảm nhiệm chức vụ tương tự ở lứa tuổi trẻ như vậy,” cô “khoe” một cách hồn nhiên.
Giải thích cho sự tò mò của tôi, là "Công việc cụ thể của một giám đốc Dược (Corporate Director) của toàn hệ thống là gì?", Dược Sĩ Christina cho biết, “Trách nhiệm hàng ngày của tôi là phối hợp và giám sát 42 khoa Dược của 42 bệnh viện trên toàn quốc; duy trì và xem xét các chính sách, qui trình để đảm bảo sự điều phối, quản lý, lưu trữ, và sử dụng thuốc an toàn tại tất cả các nơi trong hệ thống.”
Không chỉ vậy, cả việc “quản lý nhân sự, quyết định tài chính về hàng tồn kho, đánh giá và quyết định mua thuốc mới, thực hiện các khảo sát đánh giá toàn hệ thống, giám sát ngân sách và ứng dụng những kế hoạch phù hợp nhằm sửa chữa và cải tiến chi phí dược của toàn hệ thống...” cũng là trách nhiệm của nữ giám đốc Dược này.
Cô nhận xét, “Nói chung là mình không chỉ lo cho bệnh nhân có sức khỏe tốt hơn khi trở về nhà mà đây cũng là một công việc kinh doanh mà nếu mình không làm cho nó vận hành tốt, có hiệu quả, sinh lợi thì bệnh viện sẽ bị phá sản.”
"Vậy điều thú vị với công việc này là gì khi một dược sĩ thực thi nhiệm vụ trong vai trò của một người quản lý, một người làm thương mại?” Tôi lại thắc mắc.
“Thú vị nhất tôi thấy là khi mình là thành viên của một đội ngũ gọi là 'Transitional team'. Có nghĩa là mỗi khi công ty mua một bệnh viện mới là mình đồng hành cùng những người quản trị trong công ty để bay tới bệnh viện đó xem coi họ vận hành nó như thế nào.
Thường thì những bệnh viện mà công ty tôi mua là bị phá sản (bankruptcy) hoặc đã sắp đóng cửa vì không có vận hành hiệu quả, không thể tiếp tục được nữa. Công ty tôi đầu tư tiền vô để vực bệnh viện đó dậy,” Christina nói một cách từ tốn.
Cô giải thích thêm, “Sự thú vị nằm ở chỗ mình tham gia vào việc đánh giá, đưa ra những đề nghị chỉnh đốn lại cách vận hành bệnh viện để nó đi đúng với những điều căn bản. Có những bệnh viện rất nhỏ, người bệnh lưu trú không nhiều mà nhân viên thì lại quá đông, như vậy thì làm sao có đủ tiền trả cho nhân viên? Mà không có tiền thì chẳng chóng thì chày bệnh viện sẽ đóng cửa.”
| Dược Sĩ Christina Ngọc Cao (trái) và ông Mike Cattivera, đại diện Ban Tổ Chức trao giải Doanh Gia Xuất Sắc. |
“Cho nên, là một thành viên trong nhóm đó, mình đánh giá hết mọi thứ có liên quan đến thuốc men rồi đưa ra những kiến nghị như xiết chặt lại đội ngũ nhân viên, quản lý lại danh sách thuốc, cái gì cần giữ, cái gì không nên giữ, rồi xiết chặt lại việc vận hành công ty, những gì không đúng phải chỉnh sửa lại.
Tôi tận mắt chứng kiến chỉ trong vòng năm vừa rồi thôi, khi công ty mua thêm 10 bệnh viện, thì sau khi thay đổi, đã có một số bệnh viện vực dậy và bắt đầu kiếm tiền được. Như vậy, mình đã góp phần trong việc không những giúp cho cộng đồng đó giữ được bệnh viện không bị đóng, cũng giúp cho người dân nơi đó có bệnh viện để tới, mình cũng góp phần giữ lại rất nhiều công việc cho những người nhân công ở đó, chứ nếu một bệnh viện đóng cửa thì biết bao nhiêu người bị mất việc.” Với những người đam mê công việc, thì cứ đụng đến chuyên môn là dường như câu chuyện sẽ không bao giờ dứt. Christina cũng thế, cô nói về công việc của mình một cách say sưa đến lạ.
Và giải thưởng dành cho “Doanh Gia Xuất Sắc” mà nữ dược sĩ này nhận được cũng không có gì khiến người khác ngạc nhiên. Bởi cô xứng đáng được như thế, cho những công việc của mình.
Con đường trở thành một giám đốc khoa Dược
Con đường trở thành dược sĩ của Christina có lẽ xuất phát từ ý nguyện của ông ngoại.
“Hồi trước ông ngoại có tiệm thuốc tây tên Trần Xuân Vịnh ở Hội An. Ông mất năm 1972 với ước nguyện để lại là mong muốn một trong những người con thành dược sĩ theo bước chân ông. Nhưng do nhiều hoàn cảnh, nên các con của ông ngoại không ai trở thành dược sĩ hết,” cô kể.
Qua Mỹ khi gần 17 tuổi, như nhiều con em của các gia đình gốc Việt, Christina cũng từng muốn trở thành bác sĩ.
“Nhưng lúc ở UCI thấy sao học bác sĩ sao mà dài đăng đẳng, sợ học không nổi. Lúc đó đọc sách báo lại thấy ngành dược có vẻ hợp với phụ nữ hơn, mà mình cũng có thể kiếm tiền được khá khá để chăm lo cho gia đình, nên quyết định học dược, cũng là để thay mẹ thực hiện ước nguyện của ông ngoại,” cô nói thêm.
Tốt nghiệp trường dược ở Florida năm 2004, Christina ở lại đó thêm một năm làm nội trú để trao dồi thêm kiến thức. “Sau một năm đó, tôi quyết định chỉ làm ở bệnh viện chứ không muốn ra ngoài làm vì thấy đó là nơi có thể vừa giữ cho mình kiến thức chuyên môn, vừa là công việc mỗi ngày rất khác nhau, không dễ làm cho mình chán.”
Năm 2007, khi trở lại California, Christina được nhận vào làm dược sĩ cho bệnh viện Desert Valley Hospital Medical Center, ở Victorville. Cô cho biết, “Đây là bệnh viện đầu tiên của Bác Sĩ Prem Reddy, chủ nhân của công ty Prime Healthcare Services.”
Dược Sĩ Christina Ngọc Cao cùng chồng và các con.
| Chỉ sau một năm làm việc, Christina đã nhận được lời đề nghị từ tổng giám đốc bệnh viện rằng “có muốn giữ nhiệm vụ quản lý dược của bệnh viện không?” |
“Khi đó tôi mới chỉ ra trường 3 năm thôi, còn rất non trẻ, chưa biết gì về quản lý hết, nhưng tôi thầm nói với chính mình là 'nhận trước rồi học sau'. Tôi hơi liều khi nhận nhiệm vụ đó.
Nhưng đó là khởi đầu cho việc tôi trở thành người quản lý khoa Dược (director pharmacy) của nhiều bệnh viện khác nhau trước khi nắm giữ nhiệm vụ giám đốc Dược như hiện nay,” Dược Sĩ Christina nhớ lại.
“Kinh nghiệm của một phụ nữ để có thể đảm nhiệm công việc đầy trách nhiệm này là gì?”
Christina trả lời câu hỏi của tôi sau một thoáng suy nghĩ, “Nhìn lại, tôi thấy mình đôi khi mình cần phải liều, phải làm gan một chút xíu. Khi cơ hội đến, mình ráng nắm lấy, bởi có thể mình thành công, có thể mình thất bại. Nếu thành công thì mình vui mừng, còn thất bại thì sẽ lấy đó làm bài học, chứ không phải để chùn bước.”
“Tôi thấy mình lớn lên ở Việt Nam, phải trải qua rất nhiều sự khổ cực mới sang được đây, thì đó là cả một cơ hội mà nếu mình không biết nắm bắt thì thành công sẽ không bao giờ tới với mình,” cô nói thêm.
Và, người phụ nữ có ánh mắt nhìn thẳng đầy tự tin cũng không ngần ngại cho biết, “Giấc mơ của tôi là sẽ trở thành phó chủ tịch điều hành khoa Dược của hệ thống mà tôi đang làm việc, Prime Healthcare Services. Tôi nhìn thấy viễn tưởng đó trong tương lai, nếu như tôi luôn làm tốt với những gì mình đang có.”
Ngọc Lan/NV
Điếc không sợ súng: Phá rừng làm thủy điện
Những ngày qua dư luận và cư dân mạng lại bắt đầu xôn xao vì thông tin hơn 53 ha rừng khộp của Vườn Quốc gia Yok Đôn sắp bị cưa đốn vì lãnh đạo tiền nhiệm của tỉnh Đắk Lắk và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thông cho phép một doanh nghiệp chuyển đổi mục đích sang làm thủy điện. Nhiều nhà khoa học cùng cán bộ VQG Yok Đôn lo dự án thủy điện này sẽ phá vỡ hệ sinh thái của vườn.
Nhìn lại kế hoạch đầy tranh cãi này, và lịch sử của không ít vụ bê bối về thủy điện tại Việt Nam suốt nhiều năm qua, có quá nhiều điều để chính quyền địa phương lẫn trung ương tại Việt Nam phải suy ngẫm.
Thứ nhất chính là khả năng đánh giá tác động môi trường có rất nhiều vấn đề của đơn vị đầu tư. Còn nhớ trước đây, có “nhà khoa học” từng bắt chước cách đánh giá tác động môi trường của một nhá máy thủy điện tận bên…Trung Cộng về áp dụng cho một nhà máy thủy điện tại Việt Nam, bất chấp hậu quả. Thời gian qua, tác động ngoài khả năng kiểm soát của một số thủy điện càng cho thấy việc đánh giá tác động môi trường của thủy điện, không hiểu vì năng lực của nhà đầu tư và đơn vị đánh giá thấp, hay vì thiếu quan tâm đối với tác động tiêu cực đối với môi trường, đều có vấn đề.
Theo nhận định của đơn vị đầu tư vào dự án này, rừng đặc dụng khu vực làm thủy điện thuộc Vườn Quốc gia Yok Đôn không ảnh hưởng nhiều đến VQG Yok Đôn vì chủ yếu là rừng nghèo và đa dạng sinh học thấp (?!). Tuy nhiên, theo giới báo chí Việt Nam đã xâm nhập thực địa và khảo sát khu vực “rừng nghèo” này, thì mọi thứ có vẻ không ăn khớp. Bằng chứng là thông tin từ nhà báo Lữ Hồ đăng tải trên báo Tiền Phong mô tả tương đối chi tiết về khu vực này như sau:
“Nhìn ra xung quanh đâu đâu cũng thấy những cây bằng lăng cổ thụ cả hai người ôm không xuể. (…) Bên kia sông Srêpốk, rừng cây cổ thụ dày đặc, sum suê hơn và trải dài xanh thẳm theo dòng sông. Nhìn bằng mắt thường cũng dễ dàng nhận thấy tính đa dạng sinh học khu vực rừng này không hề thấp. (…) Người dân địa phương đã từng đánh bắt được nhiều cá mõm trâu, cá leo… cả hàng chục ký trên sông Srêpốk. Đây là những loại cá quý có tên trong sách đỏ, chúng bơi ngược theo sông Srêpốk từ Biển Hồ (Campuchia) qua đây sinh sản. Càng đi, chúng tôi càng gặp nhiều loại gỗ quý như hương, cẩm lai, căm xe… phân bố rải rác khắp cánh rừng này. Rõ ràng, hệ sinh thái rừng đặc dụng khu vực này của vườn quốc gia không hề nghèo nàn!”
Mặc dù phía nhà đầu tư khẳng định thủy điện không ảnh hưởng nhiều đến vườn quốc gia, chính PGS.TS Bảo Huy thuộc Khoa Nông lâm - Đại học Tây nguyên, đã đưa ra cảnh báo trên Tiền Phong rằng vườn quốc gia Yok Đôn là quần thể sinh thái phong phú và đa dạng về sinh học, có vai trò quan trọng đối với sự phát triển bền vững của vùng đất Tây Nguyên.
Chúng ta không nên gây tác động tiêu cực vào đây. Nếu cứ đánh đổi rừng đặc dụng để xây dựng thủy điện, chẳng bao lâu nữa chúng ta sẽ chẳng còn rừng quốc gia.
Thứ hai, cần phải nhớ rằng các nghi án hạn hán kinh hoàng tại khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long của Việt Nam, phần nào đó, là do việc khai thác rừng và sử dụng mạch nước ngầm, khai thác các con sông thượng nguồn bất hợp lý hay quá tải từ khu vực Tây Nguyên.
Dù đây chỉ mới dừng lại ở mức phỏng đoán và hoài nghi (do cơ sở dữ liệu yếu) nhưng không có nghĩa đó sẽ không phải là sự thật. Việc khai thác rừng thượng nguồn về mặt lý thuyết có khả năng gây hạn vào mùa khô, lũ quét vào mùa mưa, hậu quả là người miền đồng bằng phải lãnh đủ thiên tai nhưng thực tế là nhân tai. Người dân Việt Nam, đặc biệt người miền Trung, chắc chưa thể quên trận lụt kinh hoàng vài ba năm trước như nhận chìm cả miền Trung vì các trung tâm thủy điện khu vực Tây nguyên đồng loạt xả lũ. Xây thủy điện như thế khác nào treo cột nước tử thần trên đầu mình?
Thứ ba, cần lưu ý rằng xu hướng của thế giới là hạn chế, hướng đến xóa bỏ các nhá máy thủy điện, đặc biệt thủy điện vừa và nhỏ. Nên biết rằng thủy điện vừa và nhỏ mang lại một mức lợi ích, nếu so sánh với những nguồn lực đầu tư (rừng, môi trường…) không đáng kể, thậm chí có xu hướng giảm dần. Tất nhiên phải thông cảm rằng Việt Nam chưa thể xóa đập thủy điện như một số nước có nguồn năng lượng hạt nhân, tái tạo hay nhiệt điện… dồi dào; nhưng thực tế bản đồ thủy điện Việt Nam đang quá tải với quá nhiều nhá máy thủy điện lớn nhỏ. Đó là chưa kể Việt Nam vận động hạn chế tối đa việc xây dựng thủy điện trên thượng nguồn sông Mekong để tránh thiệt hại cho hàng triệu dân ở hạ nguồn (nằm ở Việt Nam), nhưng chính Việt Nam lại muốn đưa mình vào thế khó khi phải đánh đổi thiên nhiên và an ninh con người cho các nhà đầu tư.
Tôi rất đồng tình với TS Đào Trọng Tứ, Giám đốc trung tâm Phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi biến đổi khí hậu, nguyên phó Tổng thư ký Ủy ban sông Mekong Việt Nam, khi ông phát biểu thẳng thắn trên báo chí rằng “Các thủy điện nhỏ hoặc lớn được xây dựng trên tất cả các sông suối là bài toán đánh đổi lợi ích kinh tế và môi trường như mọi người đều biết.
Vậy việc xây dựng các thủy điện trong các vườn quốc gia, khu bảo tồn chỉ vì lợi ích quá ư nhỏ bé mà người ta sẵn sàng bỏ qua cả luật pháp, cả lợi ích cho xã hội, cho con cháu sao?”
Thiết nghĩ quá trình đánh giá và cho phép đầu tư thủy điện cần phải có những thay đổi, cải cách mạnh mẽ để siết chặt tính kỷ luật hơn với môi trường, tức là sống có trách nhiệm hơn với tương lai con cháu đời sau. Những mảnh đất nứt nẻ khô cằng Miền Tây vẫn ám ảnh hàng triệu người, cùng với đó là những trận lũ quét kinh hoàng. Không lẽ bấy nhiêu chưa đủ báo động nguy cơ và rủi ro ghê gớm của việc phá rừng làm thủy điện của Việt Nam suốt những năm qua hay sao?
Cao Huy Huân
Anh hùng mũ đỏ Thiếu tá Nguyễn văn Đương
Sau khi được cộng đồng người Việt ở hải ngoại giúp đỡ, trưa 12 Tháng Tư, 2016, bà quả phụ cố Ðại Úy Nguyễn Văn Ðương, tức Trần Thị Mai, và người con trai út Nguyễn Viết Xa đã có chuyến đi từ Sài Gòn đến đồi 31, Hạ Lào, nơi “Người Anh Hùng Mũ Ðỏ Tên Ðương” hy sinh.
Bà quả phụ Nguyễn Văn Ðương và con trai Nguyễn Viết Xa khấn vái vong linh của chồng và cha trên đỉnh đồi 31, Hạ Lào.
Buổi trưa hôm ấy, anh Nguyễn Viết Xa cũng chay xe ôm, nhưng khác hẳn mọi hôm, hôm nay anh chở vị khách đặc biệt, là mẹ của mình, thẳng tiến phi trường Tân Sơn Nhất, bắt đầu cuộc hành trình đầy khó khăn để sang vùng đất nơi thân phụ mình nằm lại.
Máy bay vừa cất cánh, bà Mai quay sang chúng tôi nở nụ cười: “Ðây là lần đầu cô đi máy bay, nên cảm giác hơi run. Nhưng cứ nghĩ sắp được đến Hạ Lào là vui lắm.”
Ngồi bên cạnh bà Mai, anh Nguyễn Viết Xa cũng vậy. Khuôn mặt hiền lành, nhìn cái gì trên máy bay cũng đều lạ lẫm. Có lẽ suốt hàng chục năm qua, ước mơ một lần được ngồi máy bay của vợ con người anh hùng Mũ Ðỏ tên Ðương mới thành hiện thực.
Bà quả phụ Nguyễn Văn Ðương và con trai Nguyễn Viết Xa lần đầu tiên trong đời đi máy bay.
Tỉnh Quảng Trị có ranh giới với Hạ Lào, không có phi trường, chúng tôi mua vé bay ra phi trường Phú Bài của Huế, rồi từ đó bắt xe đi Quảng Trị, men theo đường tỉnh lộ 9 sang biên giới nước Lào qua cửa khẩu Lao Bảo.
Ðón chúng tôi ở phi trường Phú Bài là hai người quen mà phóng viên Người Việt đã liên lạc từ trước. Họ đều là người Việt Nam đang sinh sống và làm ăn ở Lào và nói được tiếng Lào sành sỏi. Khi nghe tin báo Người Việt đề cập đến việc đưa bà Mai sang vùng Hạ Lào, họ vui vẻ bỏ công việc và bắt xe để giúp đỡ cuộc hành trình mà chúng tôi đang hướng đến.
Ðường đến Hạ Lào
Trên đoạn đường số 9 này, đoàn chúng tôi ghé lại khu vực Khe Sanh, nơi chiến trường khốc liệt trong chiến dịch hành quân Lam Sơn 719, thắp nén nhang tưởng niệm các tử sĩ VNCH, cũng như các quân nhân Hoa Kỳ hy sinh ở khu vực đồi núi này.
Con đường 9 ngoằn ngoèo, băng qua những vùng đồi núi trập trùng đầy cây xanh. Ðến cửa khẩu Lao Bảo đã 5 giờ chiều, làm thủ tục xuất và nhập cảnh xong là trời tối đen như mực. Hạ Lào đón chúng tôi bằng một cơn mưa tầm tã.
Hạ Lào là một vùng quê miền núi nghèo khó, nguồn thu nhập của người dân ở đây chủ yếu từ cây chuối. Tìm một khách sạn đầy đủ tiện nghị ở đây còn khó hơn lên trời. Chúng tôi tìm mãi mới ra được một khách sạn, hay nói đúng hơn là một nhà nghỉ ven đường, vì phòng chỉ có một chiếc quạt gọi là& tiện nghi. Ngoài ra không có vật dụng gì khác.
Thời tiết ở đây khắc nghiệt, ban đêm trời lạnh và ẩm ướt bởi sương mù. Nhưng ban ngày rất nóng bởi ánh nắng mặt trời và nguồn gió Lào khô khan.
Ðêm đó, nói chuyện với chủ khách sạn, chúng tôi biết được 2 ngày nữa là ngày Tết chính thức của người Lào. Người dân đang chuẩn bị đón tết, nên chợ búa, hàng quán không buôn bán gì. Bởi vậy việc tìm khách sạn đã khó, mà việc tìm thức ăn còn khó hơn.
Cuối cùng mọi người ăn món “xôi hấp thịt gà nướng,” món đặc trưng của người dân nơi đây. Bà Mai lại là người ăn chay trường, bởi vậy chỉ có thể ăn một ít xôi với phần lương khô chay, mà bà đã chuẩn bị sẵn mang theo.
Gian khó là vậy, nhưng khi được hỏi “cô có mệt không?” Bà trả lời: “Có gì đâu mà mệt, cứ nghĩ sáng mai được đến đồi 31 là hết mệt. Cảm xúc của cô bây giờ cứ vui buồn lẫn lộn. Vui vì sắp được chứng kiến nơi anh Ðương đã hy sinh. Nhưng buồn vì có lẽ khó mà tìm được xương cốt của ảnh.”
Hai mẹ con khi vừa bước qua cửa khẩu biên giới Việt-Lào.
Rồi bà tiếp tục cầm tràng hạt, miệng lẩm nhẩm tụng kinh. Tôi nhìn bà, nét khắc khổ hiền hòa của người phụ nữ miền Nam. Trong thời chiến, họ hy sinh ở nhà chăm sóc con cái cho chồng ra chiến trận. Thời bình, họ đứng trước cảnh mất chồng, các con thơ còn quá nhỏ.
Thế nhưng họ không bỏ cuộc, tiếp tục cuộc mưu sinh, nuôi dạy con khôn lớn.
Ðồi 31, nơi người lính không về!
Sáng 13 Tháng Tư, đúng vào 30 Tết của người Lào, cả khu thị trấn Tchepone-Hạ Lào vắng hoe. Chúng tôi ghé một quán cà phê cóc ven đường, tình cờ gặp anh Kha, một người Việt đang làm ăn sinh sống ở đây.
Khi được hỏi về đồi 31 Hạ Lào, anh Kha cho biết: “Người dân ở đây gọi vùng đất này là Nam Lào, tôi chỉ biết là có một ngọn đồi, trước 1975 là nơi đóng quân của lính VNCH và lính Mỹ.
Hiện nay họ đã làm một viện bảo tàng. Nhưng không biết đây là đồi 30 hay 31.”
Rồi anh chỉ đường cho chúng tôi. Ðó là một ngọn đồi rộng khoảng 10 hecta. Bên ngoài cổng có tấm biển ghi bằng tiếng Lào và tiếng Anh, tạm dịch sang tiếng Việt là “Bảo tàng di sản chiến tích chiến tranh Việt Nam-Lào trên đường 9.”
Khung cảnh hoang vắng, không một bóng người. Nơi đây vẫn còn lưu giữ những chiếc trực thăng của Mỹ, Xe chở quân đội VNCH, súng ống đại bác... Tại đây chúng tôi gặp được anh Xê Phảnh, người Lào, là người bảo vệ ở khu vực này.
Khi được hỏi về đồi 31, anh cho biết: “Ở đây là khu vực đồi 30, khu vực của quân đội Mỹ và VNCH đóng quân trước đây, thuộc huyện Sepone, tỉnh Savannakhet. Còn đồi 31 cách đây khoảng 7km, cũng sát bên đường 9, nó thuộc bản Skiphine.”
Ngôi miếu thờ trên đỉnh đồi 31
“Hiện nay bên đồi 31 chỉ có một cái miếu thờ, người ta đã xây hàng rào bao xung quanh, phải có chìa khóa mới vào bên trong được.” Anh Xê Phảnh vừa nói, vừa chỉ tay sang khu vực vùng đồi 31.
Sau khi nghe chúng tôi trình bày về mục đích đi đến đây, anh Xê Phảnh ngạc nhiên: “Tôi làm việc ở đây đã hơn 15 năm, nhưng đây là lần đầu tiên tôi thấy một phái đoàn thuộc lính VNCH ngày xưa sang đây thắp hương.”
“Các cựu chiến binh miền Bắc Việt Nam hàng năm vẫn đến đây viếng thăm, nhưng phía VNCH thì không thấy ai? Có lẽ quí vị là người đầu tiên thuộc lính VNCH tìm đến đây để viếng?”
Anh Xê Phảnh cho biết thêm: “Ðồi 31 chủ yếu là lính miền Bắc Việt Nam, chết rất nhiều. Vì Mỹ cho B52 rải thảm ở khu vực đó. Bởi vậy bên đó người ta xây đền thờ lính miền Bắc với dòng chữ ‘Tổ quốc ghi công’. Còn lính miền Nam cũng có chết ở đó, nhưng rất ít.”
Khi chúng tôi đề cập đến việc dẫn phái đoàn qua thăm đồi 31, anh Xê Phảnh tỏ ra lo ngại:
“Thật tình mà nói, nếu sếp tôi có ở đây thì các bạn khó mà tự do đến đó (chính quyền đang quản lý khu đồi 31 hiện nay là Ðảng nhân dân cách mạng Lào, rất thân với Ðảng CSVN).
Nhưng nay là dịp Tết của người Lào, nên ông ta đã về Viêng Chăn ăn tết cùng gia đình.”
Nghe xong, chúng tôi thở phào nhẹ nhõm vì nếu đi qua Lào vào ngày khác, có lẽ khó mà vào được đồi 31.
Bà Mai đã lấy nắm đất trên đồi 31, nơi Ðại Úy Ðương hy sinh để mang về Việt Nam.
Anh Xê Phảnh đưa chúng tôi sang đồi 31. Từ đồi 30, men theo đường 9, hướng về cửa khẩu Lao Bảo-Việt Nam khoảng 7km, sẽ bắt gặp một ngọn miếu thờ bên phía tay trái nằm trên một ngọn đồi hiu quạnh.
Ðồi 31 nằm sát ngay đường 9, khu đất này cao hơn mặt đường khoảng 10m. Tấm bảng bên ngoài bức tường rào, ngay cổng lối đi vào khu đền thờ, ghi bằng cả chữ Lào và Việt Nam với lời lẽ đầy phân biệt đối với chính quyền VNCH.
Mong anh hãy theo mẹ con em về Việt Nam
Ðúng 11 giờ trưa, chúng tôi đến khu vực đồi 31. Ngọn đồi hoang vu giá lạnh. Ðất đai khô cằn, nền đất đỏ với nhiều hạt đá nhỏ trộn lẫn vào nhau. Chỉ có giống cỏ voi là còn mọc được nơi đây, ngoài ra không thấy cây cối nào khác.
Cầm tấm hình cố Ðại Úy Ðương trên tay, bà Trần Thị Mai bước xuống xe như ứa nước mắt, nhìn xa xăm và nói: “Cô cảm thấy lạnh quá cháu à. Cô cảm nhận được anh Ðương đang ở rất gần đây.” Rồi cô ôm bó nhang, cùng bịch trái cây đã chuẩn bị sẵn mang theo bên mình, đi đến khu vực có miếu thờ.
Chưa đi tới cổng vào, tự nhiên một trái táo trong món đồ cúng mang theo rơi xuống đất. Bà Mai giật mình đứng lại, hai tay chắp lại, quì xuống vái lạy và miệng lẩm nhẩm: “Anh Ðương ơi, có phải anh muốn báo nơi anh mất chính là ở đây?” Rồi bà òa khóc nức nở.
Thấy thế, anh Nguyễn Viết Xa cũng chạy đến bên mẹ, và hỏi: “Hay là mình cúng ở đây đi mẹ à.” “Ừ, đúng rồi, mình làm lễ thắp hương ở đây đi con. Mẹ cảm nhận cha con đã hi sinh ở nơi này.” Bà Mai trả lời.
Rồi bà thắp nhang, bày vật dụng đã mang sẵn theo ra để làm nghi thức cúng viếng. Trong tiếng gió rít trên đồi, tiếng bà thì thầm với người chồng nằm lại mảnh đất này: “Anh Ðương ơi, hôm nay em dẫn con trai của anh đến đây thắp nhang và rước vong hồn của anh về lại Việt Nam. Ðây là lần đầu tiên em đến được nơi này.”
“Nếu anh có linh thiêng thì hãy theo mẹ con em về Việt Nam, chứ ở đây lạnh lẽo lắm anh à. Em sẽ thỉnh một nắm đất nơi đây, đem về Việt Nam để nơi Chùa, mong hương hồn anh hãy theo em về, để mẹ con em còn được thắp hương cúng thờ cho anh.”
Bà Mai vừa nói, vừa bốc nắm đất bỏ vào cái khăn vải đỏ gói lại để mang về Việt Nam.
Bàn thờ tạm trong ngôi miếu trên đồi 31, nơi bà Mai cúng vái vong linh của chồng cùng các tử sĩ của cả 2 bên.
Còn anh Nguyễn Viết Xa nói với cha: “Ba ơi, 45 năm rồi từ ngày ba ra đi đến hôm nay con và mẹ mới được đến nơi đây. Ngọn đồi 31 này con cũng nghe nhiều, nhưng hôm nay mới được chứng kiến. Con và mẹ đã rất muốn đến đây sớm hơn, nhưng điều kiện không cho phép. May mà có quí vị ân nhân ở hải ngoại giúp đỡ, nay mẹ và con mới đến được nơi này.”
“Khi ba mất con còn quá nhỏ. Bởi vậy con không nhớ gì về thời gian ba còn sống bên con. Chỉ nghe mẹ nói trong 4 anh chị em, ba thương con nhất. Con mong ba hãy an nghỉ, bởi còn có rất nhiều người quí mến ba. Họ đã giúp đỡ con và mẹ rất nhiều trong thời gian qua.”
Trong khi ấy, bà Mai sụt sịt khóc: “Mong anh hãy tha lỗi cho em, vì em chưa làm tròn bổn phận của người vợ. Tâm nguyện của anh, em cũng không hoàn thành. Vì đời sống quá khó khăn, bốn đứa con không đứa nào được ăn học đàng hoàng. Hai đứa cũng đã mất rồi anh à...”
Rồi bà cầm xấp giấy tiền hàng mã, rải đều trên đất. Mảnh đồi hoang vu, cùng với cơn gió Lào thổi mạnh, khiến cho từng tờ giấy bay xa. Khuôn mặt bà nhìn xa xăm theo làn gió theo những tờ vàng mã bay xa. Một mắt bà đã mù hẳn, con mắt còn lại cũng yếu mờ, nhưng bà vẫn cố nhìn ra xa, xa mãi nơi ngọn đồi 31 huyền thoại, nơi rất nhiều người lính vẫn nằm lại nơi đây không trở về.
Sau nghi thức cúng vái, bà Mai đi thắp nhang khắp nơi, xung quanh ngọn đồi 31. Bà đi mà không biết mệt giữa cái nắng chói chang và từng cơn gió Lào nóng khô khốc, hất vào mặt, từng cơn, từng cơn...
“Cô phải thắp càng nhiều càng tốt, không những cho anh Ðương mà còn các đồng đội của anh nữa con à. Họ cũng lạnh lẽo lắm, bao năm qua không ai nhang khói hết!”
Sau đó, bà cầm di ảnh và “nắm đất” của cố Ðại Úy Ðương, tiến thẳng vào ngôi miếu thờ. Tại đây bà bày mâm cơm để cúng các vong linh đã bỏ mình nơi đây, trong đó có cả lính bộ đội Bắc Việt.
Bà Mai thắp hương, vái lạy, miệng cầu: “Xin chào các người lính đã hy sinh nơi đây, hôm nay tôi đến đây để thắp nén nhang kính viếng đến các anh. Tôi là vợ của người lính VNCH, nhưng tôi cũng cầu chúc cho các vong linh của người lính Bắc Việt. Chiến tranh đã đi qua, mong các anh hãy tha thứ cho nhau.”
Hai mẹ con bà Mai thắp nhang khắp khu đồi 31.
“Tuy khác chiến tuyến, nhưng các anh đều đã hy sinh ở cùng một nơi này. Âu cũng là số phận. Bởi vậy ở thế giới bên kia, mong các anh hãy là những người bạn tốt của nhau, chứ đừng cầm súng mà chĩa vào nhau nữa. Tất cả chúng ta đều là người Việt Nam cơ mà.” Bà Mai gửi lời đến các vong linh.
Mong vợ chồng được ở mãi bên nhau
Sau nghi thức cúng viếng ở đồi 31, mọi người bắt đầu ra về. Bà Mai vui hẳn: “Cô vui vì cô tin là anh Ðương sẽ theo cô về Việt Nam.”
Khi được hỏi, lúc còn sống kỷ niệm nào về Ðại Úy Ðương khiến bà nhớ nhất, bà cho hay:
“Tính anh Ðương hay ‘nổ’ (nói dóc) lắm con à. Cô nhớ trước khi đi chiến dịch Lam Sơn, anh Ðương có nói là đợt này đi xong chiến dịch là anh sẽ lên lon thiếu tá.”
“Hồi đó cô nghe chỉ cho vui, cứ nghĩ ổng lại ‘nổ’ nữa rồi. Ai ngờ ổng lên thiếu tá thật.
Nhưng có điều sau khi mất mới được vinh thăng. Có lẽ đây là lời ‘nổ’ chính xác nhất của anh Ðương.”
Những mẩu chuyện vừa vui vừa buồn theo suốt chiều dài cuộc hành trình từ Hạ Lào về lại Huế. Chúng tôi lưu trú lại thành phố Huế một đêm.
Ðêm duy nhất ở Cố Ðô, chúng tôi lại có một kỷ niệm đẹp khi mọi người cùng đi ăn tối.
Chúng tôi bất ngờ được anh Lê Quýnh, một người gốc Huế, nhận ra bà Mai và chủ động tới bắt chuyện.
“Tôi biết được câu chuyện của cô khi vô tình đọc được bài viết trên báo Người Việt Online. Không ngờ được gặp cô nơi đây. Bản thân tôi rất yêu thích bản nhạc ‘Anh Không Chết Ðâu Anh’ và quí mến, nể trọng Ðại Úy Nguyễn Văn Ðương.” Rồi anh lấy Guitar, tự đàn hát ca khúc “Anh Không Chết Ðâu Anh” để tặng mọi người.
Sáng hôm sau, chúng tôi trở về lại Sài Gòn và đi thẳng đến một ngôi Chùa mà bà Mai đã đặt trước am thờ và nhờ thầy tụng kinh niệm Phật.
“Sau này cô mất, cô mong muốn được thiêu và mang tro cốt đặt bên cạnh Ðại Úy Ðương nơi đây. Ðể con cháu có thể dễ dàng đến thắp nhang cúng viếng. Và cũng để vợ chồng cô mãi mãi được bên nhau,” bà Mai tâm sự.
Việt Hùng/NV
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)